0

Tecrübeye (deneyime) dayalı, tek tek olaylarla ilgili sebep-sonuç ilişkisi kurularak elde edilen bilgidir. Ancak bu bilgide akılla temellendirme yerine sezgiyle kavrama söz konusudur. Örneğin, havada koyu renkli bulutlar gördüğümüzde yağmur yağacağı kanaatine ulaşırız, ancak bunun akli temelini bilemeyiz.

Gündelik (Ampirik, Düzensiz) Bilgi
Bunlar günlük yaşamı kolaylaştıran bilgilerdir. Bu bilginin kaynağı duyu ve deneyimlerdir; geçerliliği ve doğruluğu kişisel deneyime dayanır; belli bir yöntemle elde edilmemiştir; genel geçerliliği yoktur; tesadüflerle veya başkalarından görmekle kazanılmıştır.
– Subjektiftir.
– Sonuçları kesin değildir.
– Yararlı bir bilgidir; ama bazen insanları yanıltabilir.
– Yöntemsiz olarak elde edilir.
– Sistemli değildir.
Bu bilginin kaynağı ve nesnesi içinde bulunduğumuz ve duyularımız vasıtasıyla algıladığımız dış dünyadır. Duyulara ve algılarımızla edindiğimiz bu bilgiler tek tek nesne ve olaylarla alakalı oldukları halde, bazen bunlara dayanılarak genellemelerde de bulunulur.
Örneğin, kavak yapraklarının erken dökülmeye başladığını gören bir çiftçi kışın çok sert geçeceğini ileri sürer. Nane ve limonun soğuk algınlığına iyi geldiği bilgisi kişisel tecrübeler sonucu elde edilmiş ve zamanla genellenmiş bilgilerdir. Bu bilgilerin doğrulukları kesin değildir.
Bu tür bilgiler olayların nedenlerini açıklayamaz ama hayatımızı kolaylaştırır. Günlük hayatta karşılaştığımız birçok sorunu bu bilgilerle aşarız. Örneğin; Balık avına çıkacak bir balıkçı hava durumunu martıların uçuş yönlerine göre belirleyerek avlanmaya gitmektedir. Eğer martılar denize doğru uçuyorlarsa havanın iyi olacağı, karaya doğru uçuyorlarsa havanın yağışlı olacağı anlamına gelmektedir.
Bu bilgiler eleştirel bir tavırla, bir yönteme dayanılarak kazanılmış bir bilgi değildir. Gündelik bilgi belli sınırların ötesine geçerek, derinlere uzanan ve neden-sonuç ilişki-sine dayanan bir bilgi de değildir.
Gündelik bilgi, gerçekten ve tam temellendirilebilen bir bilgi olmadığı için, bu bilginin genel geçerliliği de yoktur. Gündelik bilgide insan, deneye dayanarak, deneme-yanılma yoluyla bir takım genellemelere ulaşır. Ama bu bilgiler akla değil daha çok sezgiye dayanır.



Yorum Gönder

 
Top